Samen lezen met anderstaligen in bibliotheek

We zijn een beetje jouw familie

Wat gaan we morgen doen?
Volgende week?
Volgend jaar?
Waar kunnen we ons wassen?

Bibliotheek Luchtbal (Antwerpen), dinsdagnamiddag. We zitten met 13 deelnemers rond de tafel voor de wekelijkse sessie samenlezen met mensen die Nederlands leren. Begeleidster Lut slaat een brug van het verhaal naar de vraagtekens in het leven van de deelnemers. Hoe vraagtekens je uit de slaap houden, zoveel energie vreten, zoveel slaap wegnemen, een grote berg worden. Eén deelneemster vertelt dat ze zich voortdurend afvraagt wanneer de oorlog in Afghanistan stopt, wanneer het weer veilig wordt. Dat ze haar dochter vaak vraagt of die haar wil vergezellen, als ze teruggaat om haar land in vrede te bezoeken. “Maar ik vrees dat ze te oud zal zijn om nog mee te willen, als het weer veilig is in Afghanistan. Ze kent mijn land niet.”

Wij zijn een beetje jouw familie

We zoeken mooie zinnen in de tekst en staan lang stil bij “Hoe lang duurt een nacht?” We proeven de woorden ‘eenzaamheid’ en ‘alleen’ en ‘glimlach’. Het is bijna cliché, en toch gebeurt het echt: één deelneemster vertelt dat ze geen familie heeft in België, waarop een man reageert dat iedereen rond de tafel toch een beetje haar familie is. Het was te oprecht om melig te over te komen.

Ze glimlachen weinig

Ze vinden ook dat Antwerpenaren weinig glimlachen, en sommigen zijn bang om Nederlands te praten omdat hun buren boos kijken als ze een fout maken. “Maar ik wil oefenen.” Eén deelneemster durft te vertellen dat ze hier, na al die jaren, niet graag is. Ze wil niet ondankbaar zijn, aarzelt ze, maar ze zou zo graag terugkeren. Anderen zeggen dat ze, sinds ze kinderen hebben, hier thuis zijn, voor en door hun kinderen.

Die balans zoeken, altijd weer

We balanceren, zoals vaker in een samenleesgroep, tussen zware gevoelens en lichtheid. Opnieuw zie ik het gebeuren: dankzij het verhaal proeven deelnemers woorden, vinden ze elkaar, herkennen ze elkaars emoties, raken ze in gesprek over mooie en lastige dagen in hun leven. Al die deelnemers zitten hier uit vrije wil, net als begeleidster Lut. Het is gewoon mooi.

De wereld zou een mooiere plek zijn

En dat op de dag dat onze federale regering alweer bijna struikelde over een VN-migratiepact en, erger nog, de dag dat één van onze regeringspartijen een campagne vol klinkklare racismekreten lanceert (en die een uur later weer intrekt).

Soms vertel ik het tijdens een training SamenLezen, soms vertel ik het aan mijn vrienden op café, soms zeg ik aan deelnemers: als meer mensen elke week zouden samen lezen, samen schoonheid zouden ontdekken en samen over verschillende meningen zouden praten. Heus, de wereld zou een mooiere plek zijn.

 

Ilona Plichart, gepassioneerd samenleesbegeleider

Samenlezen_tweetalig

Samenlezen in de sneeuw, en in zomers avondblauw van Rimbaud

Vrijdagnamiddag, de sneeuw maakt dat ik twee keer wegglijd voordat ik binnenwandel, mijn jas over een stoel hang en rondkijk of ik bekende gezichten zie. Zelfs in dit weer schuiven we met ons zessen aan tafel, en er komt nog een telefoontje van een samenlezer die laat weten dat hij zich niet door de witte vlokken waagt.
H. schuift vandaag voor het eerst mee aan, en heeft mij zonet al aan een reeks vragen onderworpen. Waarom werk ik met boeken? Wat betekent lezen voor mij, en voor de wereld? Hij monkellacht als ik antwoord dat literatuur de mooiste gids voor het leven kan zijn, en dat lezen voor mij zoiets is al ademen.

Tweetalig samenlezen, dat is springen van Frans naar Nederlands, van “les soirs bleus d’été” naar “het zomers avondblauw”. Lees meer

Lezing Beeldboek Christoffel

“Want daar draait het hier elke dag om”

Hoe doe jij dat, een lezing geven over jouw boek voor mensen die minder goed Nederlands praten? “Gewoon”, antwoord ik dan. “Ik breng mijn boek mee en de kamishibai-versie met grote foto’s. Ik vraag om de stoelen in een halve cirkel te zetten. Ik vertel dat ik blij ben dat ze mij hebben uitgenodigd. En af en toe pas ik woorden aan.”

Als alle deelnemers aan een gesprek Nederlands leren, dan is dat aanpassen. Dan gebruik ik nog wat vaker armen en handen en voeten. En praat ik bewust in vertragingsmodus. Sommige thema’s raken we minder aan. En even vaak heb ik gemerkt dat net vertragen en verstillen, zorgen voor een diep gesprek.Christoffel-Lezing met handen en voeten

De kracht van (moeilijke) woorden

Lees meer

Auteurslezing over dromen bij' De droom van Christoffel'

Christoffel droomt, Salwa droomt, jij mag dromen

Auteurslezing bij OKAN-klasZe is midden 20 en heeft in België leren lezen. Met een verlegen lach en tegelijkertijd ook met overtuiging vertelt ze dat ze graag een kinderboek wil schrijven, om de kinderen te vertellen over het leven in Soedan.

Hij is 16 en vertelt aan zijn medeleerlingen dat hij later graag wil trouwen en kinderen wil krijgen met een lieve vrouw. Zijn medeleerlingen zie ik twijfelen en dan besluiten om niet te beginnen lachen. De klasgenoot zegt het te plechtig om tienergegiechel (dat de rest van de lezing wel aanwezig is) los te laten op zijn trouwplannen. Lees meer

Voorleesweek

Voorleesweek: de bal luistert mee

“Mama, wil jij een boekje voorlezen?”
Alledaagse vraag van mijn zoon, want wij lezen voortdurend voor.

“Mijn bal wil ook dat jij voorleest. Die bal gaat naast mij zitten. Zo.”
Iets minder alledaagse setting…

Dus lees ik over ‘Balotje gaat naar de dokter’ en daarna nog enkele boeken.
Mijn jongste kind verdwijnt in de verhalen, lacht, babbelt, wijst aan…
Plots springt hij recht: “Mijn bal wil niet meer voorlezen. Hij wil iets anders doen.”

En hop, daar gaan ze weer. Ik heb weer even tijd voor iets anders. Tot de bal weer zin krijgt in een boek…
Net dat kan ik zo appreciëren aan voorlezen: het kan kort duren of (heel erg) lang, je doet ‘t in de zetel of in de hangmat of zelfs in het bad. En je kan voorlezen voor een kind, een kind met wel 10 knuffels, een kind met een bal… Kan allemaal, de voorlezer past zich met plezier aan.

 

Dit najaar verzorgde ik weer enkele workshops en opleidingen over voorlezen. Zo opende ik de ‘Muntpunt VoorleesAcademie’ op 12 oktober, en daar werd ik geïnterviewd over Voorlezen aan anderstalige kinderen door twee studenten Journalistiek. Luister je mee naar een fragment?

 

Ilona over boeken en samenlezen in De Morgen

Vrouwen die lezen zijn gevaarlijk: over mijn leven in boeken (De Morgen)

Kijk es aan! Vorige week stond ik in De Morgen en mocht ik vertellen welke boeken mee mijn leven, zowel professioneel als privé, vormgeven. Natuurlijk ben ik superblij dat De Morgen mij hiervoor belde. Ik kreeg ook veel reacties op het stuk.

Twee stukjes uit het interview: Lees meer

De kracht van vertellen – Vertelfestival Antwerpen

Op donderdag 11 mei vertelden Marijke Sanctorum en ikzelf over het bijzondere verhaal van Samenlezen in Antwerpen, op ‘De kracht van vertellen’, een avond à la TED-talk in een volle Permekebibliotheek. We wilden vooral de stem van de deelnemers vertolken, en daarom hebben we maandenlang uitspraken van deelnemers verzameld en die als dialoog gebracht. En dat werkte! Enkele deelnemers zaten in de zaal, herkenden zichzelf en gingen daarover tijdens het drankje achter in gesprek met anderen.

Voor we de dialoog brachten, vertelde ik meer over Samenlezen in Antwerpen. Die inleiding deel ik graag met jullie:

Er waart een onstuitbare positieve stoet van samenleesbegeleiders en deelnemers aan samenleesgroepen door Antwerpen. Zij buigen zich over teksten, wroeten naar betekenissen, leggen hun hart en ziel op tafel. Ze vinden woorden, ze verbinden zich met elkaar, met de tekst, met hun ziel, met onze stad. En dat dankzij de kracht van woorden en de magie van mooie teksten. Lees meer

De magie van het compliment

Vorige week sloot ik een training zo af: ik vroeg de deelnemers om de persoon rechts van hen een compliment te geven. Wie een compliment ontving, was dan als volgende aan de beurt. Een persoonlijke kroon voor elke deelnemer terwijl iedereen luistert!

Het is heerlijk om deze ‘opdracht’ te geven. Niemand verwacht het, sommige deelnemers kijken verrast, anderen beginnen te glimlachen, sommigen lijken gespannen (en soms probeert iemand te ontsnappen – dat voorkom ik dan). Lees meer

Stap trager dan je hartslag vraagt

Ik verzorg een workshop ‘Samenlezen met anderstaligen’ voor medewerkers van de Taalpunten in Vlaams-Brabant. Ik mag hen warmmaken voor samenlezen met anderstaligen… Dit is het uitgelezen moment om deze mensen echt te laten ervaren hoe literaire teksten, intense emoties en (nog) niet perfect Nederlands, zo mooi samengaan.

We starten met een stukje uit ‘Ik zie jou, zie jij mij’ van Siska Goeminne. Ik heb al gemerkt dat deze tekst werkt bij heel verschillende doelgroepen: mensen die Nederlands leren, kinderen, hooggeschoolde volwassenen, psychisch kwetsbare mensen… Lees meer